Kısa cevap: bize güvenmene gerek yok. Sisteme güvenmen yeterli — çünkü sonuçları biz istesek bile fark ettirmeden değiştiremeyiz.
Çoğu anket sitesinde sonuçlar bir veritabanında tutulur ve siteyi işleten kişi o veritabanına dilediği gibi müdahale edebilir. Yani teoride, kimse fark etmeden bir sayıyı değiştirebilir. Bunun tek çaresi "bana güven" demektir — ki bu hiçbir şey garanti etmez.
Her oy, kendisinden önce verilmiş oyun bir "izini" taşıyacak şekilde kaydediliyor — tıpkı bir zincirin halkaları gibi. Bir halkayı sonradan değiştirmeye çalışırsan, ona bağlı bütün halkalar da bozulur. Yani geçmişte bir oyu değiştirmek, zincirin geri kalanını da matematiksel olarak tutarsız hale getirir — bu her zaman tespit edilebilir.
Ama tek başına bu yeterli değil — çünkü "zincir bende duruyor, ben de bozulmadığını söylüyorum" demek yine bize güvenmeni gerektirir. Bunun için zincirin belirli anlardaki durumunu, bizim kontrolümüzde olmayan, herkese açık bir sisteme kaydediyoruz: Bitcoin ağı. Bu ağ üzerinden "bu zincir şu tarihte, tam olarak bu haliyle var olmuş" diye bağımsız bir kanıt oluşuyor — bunu biz üretmiyoruz, dünya çapında binlerce bağımsız bilgisayar üretiyor.
Ayrıca her oy, sadece uygulamanın kendisinde bulunan gizli bir anahtarla imzalanıyor — bu anahtar veritabanında hiç durmuyor. Yani veritabanına doğrudan erişimi olan biri (biz dahil) yeni bir sahte oy eklese bile, o satırın geçerli bir imzası olmaz — bu da herkes tarafından anında fark edilebilir. Bu, "geçmişi değiştiremem" garantisine ek olarak "yeni sahte oy da ekleyemem" garantisini getiriyor.
Herhangi bir anketin sonuç sayfasında "🔒 sonucu doğrula" linkine tıklayarak, o anketin tüm oy kayıtlarını indirebilir ve kendi tarayıcında zincirin gerçekten tutarlı olup olmadığını kontrol edebilirsin. İstersen daha da ileri gidip, Bitcoin'e yapılan damgalamayı bizden tamamen bağımsız bir araçla (opentimestamps.org) da doğrulayabilirsin. Hiçbir aşamada bize güvenmen gerekmiyor — sadece matematiği ve Bitcoin ağını kontrol ediyorsun.
Bu sistem, bir oyun sessizce değiştirilmesini ve doğrudan veritabanına sahte oy eklenmesini pratikte imkansız hale getirir. Oy kullanma sırasında kişi başı tek oy kısıtlamasını da ayrıca (IP adresi tabanlı) uyguluyoruz — bu, aynı ev/ofis/mobil ağı paylaşan farklı kişilerin bazen tek oy hakkına düşmesi anlamına gelebilir.